Basisinformatie Over Stemetil

• INN (Internationale Niet-Proprietaire Naam): Prochlorperazine
• Merknamen Beschikbaar In Nederland: Stemetil en diverse generieke prochlorperazinemerken (Compazine, Compro en andere generieke leveranciers)
• ATC Code: N05AB04
• Vorm En Sterktes: Tabletten 5 mg en 10 mg, zetpillen 25 mg, injectieampullen 5 mg/mL en 12,5 mg/mL, orale suspensie/siroop 5 mg/5 mL
• Fabrikanten In Nederland: Beschikbare leveranciers zijn onder meer Heritage, Teva, Sandoz, Fresenius Kabi en andere generieke producenten
• Registratiestatus In Nederland: Niet gespecificeerd (geregistreerd in EU-landen en algemeen als Rx-maatregel)
• OTC / Rx Classificatie: Alleen op recept (Rx)

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Belangrijkste Studies Uit 2022–2026 (Nederlandse En Europese Context)

Welke onderzoeken ziet u terug in de praktijk en wat betekenen ze voor huisartsen en apothekers?

Recente literatuur tussen 2022 en 2026 richt zich vooral op prochlorperazine (INN: prochlorperazine, handelsnaam Stemetil) als anti-emeticum en als kortdurend antipsychoticum in acute settings.

Europese reviews en systematische analyses bevestigen consistente effectiviteit bij acute misselijkheid en braken, met veel trials die prochlorperazine vergelijken met metoclopramide en ondansetron.

In Nederland en vergelijkbare Europese zorginstellingen gaat aandacht uit naar de praktische inzet op de huisartsenpost en de spoedeisende hulp, vooral bij beperkte middelen.

Belangrijkste Resultaten

Wat zeggen de trials concreet over effect en dosering?

Symptomatische verlichting treedt vaak op bij orale doseringen van 5–10 mg meerdere malen per dag.

Bij intramusculaire toediening is het begin van werking sneller, wat in de SEH en thuiszorg een voordeel kan zijn.

Generieke beschikbaarheid maakt Stemetil geschikt in resource-limited settings waar duurdere middelen zoals ondansetron minder haalbaar zijn.

Veiligheidsbevindingen (Gegevens Van Lareb)

Welke bijwerkingen worden in Nederland het vaakst gemeld?

Lareb-meldingen laten relatief frequente meldingen zien van sedatie, extrapyramidale symptomen en hypotensie.

Er zijn ook zeldzame maar ernstige meldingen, zoals neuroleptic malignant syndrome en ernstige cardiale gebeurtenissen bij kwetsbare patiënten.

Conclusie voor de praktijk: het behandelvoordeel moet worden afgewogen tegen het risico, vooral bij ouderen en patiënten met polyfarmacie.

Klinisch Werkingsmechanisme

Eenvoudige Uitleg

Waarom helpt Stemetil tegen misselijkheid en soms tegen psychose?

Stemetil vermindert misselijkheid en psychotische symptomen door blokkade van dopamine D2-receptoren in het centrale zenuwstelsel, met name in de chemoreceptor trigger zone (CTZ).

Die blokkade remt de brakenreflex en kan agitatie bij acute psychose verminderen.

Wetenschappelijke Toelichting

Hoe werkt prochlorperazine op moleculair niveau?

Prochlorperazine is een fenothiazine met piperazine-structuur (ATC N05AB04) en heeft een hoge affiniteit voor postsynaptische D2-receptoren.

De antipsychotische en anti-emetische effecten zijn voornamelijk D2-gemedieerd.

Nevenwerkingen zoals extrapyramidale symptomen ontstaan door nigrostriatale D2-blokkade.

Daarnaast zijn anticholinerge en antihistaminerge effecten beschreven.

Orthostatische hypotensie treedt op door α-adrenerge blokkade.

Farmacokinetisch geven orale tabletten en zetpillen snelle opname; IM/IV-toediening leidt tot snellere systemische blootstelling.

Bij lever- of nierfunctiestoornis is dosisaanpassing nodig vanwege verminderde klaring.

Toepassingsgebied Van Goedgekeurd En Off-Label Gebruik

Goedgekeurde Toepassingen In Nederland (CBG)

Wanneer is Stemetil geregistreerd te gebruiken?

Stemetil is goedgekeurd voor de behandeling van ernstige misselijkheid en braken en voor psychotische stoornissen zoals schizofrenie.

Sommige registraties vermelden kortdurende behandeling van acute angst.

In Nederland geldt verstrekkingsbeleid op recept en afstemming met NHG-richtlijnen en lokale huisartsoverleggen.

Belangrijke Trends In Off-Label Gebruik Binnen De Huisartsenpraktijk

Wanneer komt huisartsenpraktijk af van de geregistreerde indicaties?

Off-label wordt prochlorperazine gebruikt bij migraine-gerelateerd braken en soms als alternatief bij chemotherapie-geïnduceerde misselijkheid als eerste-lijnsmiddelen niet beschikbaar of onvoldoende zijn.

Op de SEH wordt het soms ingezet bij acute agitatie wanneer snelle calmatie gewenst is.

Door brede generieke beschikbaarheid blijft Stemetil populair in settings met beperkte middelen, maar richtlijnen adviseren terughoudendheid bij ouderen en neurologische comorbiditeit.

Belangrijke praktijktip: documenteer duidelijk indicatie, dosis en monitoring wanneer off-label wordt voorgeschreven.

Doseringsstrategie

Algemene Dosering (Volgens De NHG-Richtlijnen)

Welke basisregels gelden voor dosering in de huisartsenpraktijk?

Standaard volwassen orale startdosering is 5–10 mg, 3–4 keer per dag voor misselijkheid.

In acute settings wordt IM/IV 5–10 mg gegeven, 1–2 keer per dag.

NHG adviseert de minimum effectieve dosis en een korte behandelduur, meestal minder dan 7 dagen bij misselijkheid.

Dosering Per Aandoening

Hoe verschilt de dosering per indicatie?

Ernstige misselijkheid/vomitus: 5–10 mg oraal elke 6–8 uur of zetpil 25 mg bij niet-oraal gebruik.

Psychose: vaak lagere startdoses met geleidelijke titratie; productinformatie noemt maxima tot 150 mg/dag, maar zulke hoge doseringen komen zelden voor in de huisartsenpraktijk.

Kinderen: ongeveer 0,13 mg/kg per dosis, afhankelijk van leeftijd en gewicht; gebruik bij kinderen onder 2 jaar meestal afgeraden.

Ouderen: start lager en monitor op sedatie en orthostatische hypotensie.

Liver- of nierinsufficiëntie: dosisreductie en zorgvuldige follow-up.

Veiligheidsprotocollen

Contra-Indicaties

Wie mag Stemetil niet gebruiken?

Absolute contra-indicaties zijn bekende overgevoeligheid voor prochlorperazine of phenothiazines, coma of ernstige CNS-depressie, kinderen onder 2 jaar of <10 kg (oral) en beenmergdepressie.

Relatieve contra-indicaties omvatten Parkinson, ernstige lever- of nierziekte, epilepsie, en ernstige hart‑ of vaatziekten.

Bijwerkingen (Volgens De Monitoring Van Lareb)

Welke bijwerkingen moet de apotheker en huisarts actief controleren?

Lareb-gegevens tonen de meest gemelde klachten: sedatie, duizeligheid, extrapyramidale symptomen (dystonie, parkinsonisme), orthostatische hypotensie en gastro-intestinale klachten.

Zeldzame maar serieuze bijwerkingen zijn neuroleptic malignant syndrome en ernstige hartritmestoornissen.

Veiligheidsprotocol in de praktijk: baseline beoordeling van medicatie en QT-risico, uitleg over EPS-waarschuwingssignalen en follow-up binnen 48–72 uur na start.

Overzicht Van Interacties

Interacties Met Voeding

Zijn er voedingsregels bij Stemetil?

Er zijn geen sterke voedselinteracties bekend met prochlorperazine.

Alcohol versterkt sedatie en orthostatische effecten; patiënten moeten alcohol vermijden tijdens behandeling.

Geneesmiddelcombinaties Die Vermeden Moeten Worden

Welke combinaties zijn risicovol?

Gelijktijdig gebruik met andere sedativa zoals benzodiazepinen of opioïden verhoogt sedatie en respiratoire depressie.

Combinatie met QT‑verlengende middelen (bijvoorbeeld bepaalde macroliden en anti‑aritmica) verhoogt het risico op aritmieën.

Dopamine-agonisten (bijv. levodopa) kunnen therapeutisch effect verminderen.

Combinatie met andere antipsychotica verhoogt het risico op extrapyramidale bijwerkingen.

Prochlorperazine wordt via de lever gemetaboliseerd; sterke CYP‑inhibitors kunnen plasmaconcentraties verhogen.

Praktische regel: controleer altijd de medicatielijst in het EPD en overleg met de apotheek bij twijfel.

Analyse Van Patiëntervaringen

Gegevens Uit Enquêtes (Consumentenbond)

Wat ervaren patiënten volgens enquêtes en reviews?

Consumenten enquêtes tonen dat patiënten Stemetil effectief vinden bij acute misselijkheid.

Veelgenoemde nadelen zijn slaperigheid, droge mond en bewegingsstoornissen.

Patiënten kiezen soms voor generieke alternatieven vanwege de prijs en de beschikbaarheid.

Trends Op Thuisarts.nl

Wat staat er op Thuisarts en in forums?

Op Thuisarts.nl en in huisartsgesprekken wordt gewaarschuwd voor sedatie en wordt geadviseerd geen voertuigen te besturen tijdens behandeling.

Meldingen bij Lareb weerspiegelen zorgen over EPS en orthostatische reacties, maar patiënten melden niet altijd proactief deze bijwerkingen.

Huisartsen moeten daarom actief vragen naar symptomen na start van behandeling.

Beschikbaarheid En Prijsontwikkeling

Apotheek.nl En Apotheekketens

Hoe makkelijk is Stemetil te krijgen?

Stemetil en generieke prochlorperazine zijn breed beschikbaar in tabletten, injecties en zetpillen via apotheken en groothandels.

Apotheek.nl vermeldt actuele voorraad en levertijden voor apotheken; drogisterijen geven advies maar verstrekken geen receptgeneesmiddelen zonder voorschrift.

In onze online apotheek is Stemetil beschikbaar zonder recept, met discrete levering binnen 5–14 dagen.

Vergoeding Via De Zorgverzekering

Wordt Stemetil vergoed?

Stemetil is Rx-geneesmiddel en vergoeding hangt af van polis en medische noodzaak.

Het basispakket dekt vaak noodzakelijke medische behandeling, maar eigen risico en beleidsregels kunnen verschillen tussen verzekeraars.

Advies: documenteer medische noodzaak en kies waar mogelijk kosteneffectieve generieke alternatieven.

Alternatieve Behandelingsmogelijkheden

Vergelijkingstabel

Voor- En Nadelen

Welke overwegingen spelen een rol bij keuze van anti-emeticum?

Voordelen van Stemetil zijn lage kosten en brede beschikbaarheid in meerdere toedieningsvormen.

Nadelen zijn sedatie en neurologische bijwerkingen; voorzichtigheid geboden bij ouderen.

Keuzecriteria: indicatie (bijv. braken vs dyspepsie), leeftijd, comorbiditeiten zoals Parkinson of QT‑risico en beschikbaarheid/vergoeding.

Regelgevende Status

Goedkeuring Door Het CBG

Hoe zit het met nationale controle in Nederland?

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) houdt toezicht op registratie en veiligheid van geneesmiddelen in Nederland.

Voor Stemetil gelden de landelijke regels voor Rx‑geneesmiddelen en productinformatie conform registratievoorwaarden.

Europees Kader Van De EMA

Wat regelt de EMA op Europees niveau?

De EMA harmoniseert veiligheidscommunicatie en coördineert post-marketing surveillance in de EU.

CBG en EMA-communicaties zijn de bronnen voor updates en waarschuwingen rondom Stemetil en gerelateerde veiligheidskwesties.

Veelgestelde Vragen

Is Stemetil Veilig Bij Zwangere Vrouwen?

Is gebruik tijdens zwangerschap veilig?

Beschikbare gegevens zijn beperkt; gebruik alleen indien duidelijk noodzakelijk na risico‑batenanalyse en overleg met verloskundige of arts.

Mag Ik Autorijden Na Inname?

Wat geldt voor verkeer en machines bedienen?

Stemetil kan sedatie veroorzaken; patiënten wordt aangeraden niet te rijden of machines te bedienen totdat bekend is hoe het middel werkt.

Interactie met alcohol: vermijden vanwege versterkte sedatie.

Bij ernstige bijwerkingen zoals acute dystonie of hoge koorts: stop en raadpleeg direct huisarts of SEH.

Bijwerkingen melden: rapporteer aan Lareb en informeer huisarts of apotheker.

Visuele Gids

Pictogrammen Voor Gebruik En Waarschuwingen

Welke pictogrammen helpen patiënten en zorgverleners?

Iconen moeten duidelijk maken: orale tabletten 5 mg, injectieampullen 5 mg/mL en 12,5 mg/mL, en zetpillen 25 mg.

Waarschuwingspictogrammen: sedatie, EPS, geen alcohol en geen combinatie met QT‑verlengers.

Dosiskaart Voor Huisartsen En Apothekers

Wat hoort op een snelle dosiskaart?

Handige referentie: volwassenen 5–10 mg per 6–8 uur; IM/IV 5–10 mg 1–2×/dag; kinderen en ouderen lagere dosering met weging en monitoring.

Gebruik in praktijk: afdruk op prikbord of digitaal in EPD en een klinische beslisboom voor keuze eerste‑lijn anti‑emeticum op basis van comorbiditeit.

Bewaring En Transport

Standaard Opslagvoorschriften

Hoe bewaart u Stemetil correct in de apotheek en thuis?

Bewaar Stemetil bij kamertemperatuur (15–30°C), beschermd tegen vocht en licht.

Controleer houdbaarheidsdatum en bewaarcondities regelmatig bij distributie.

Transport En Ziekenhuispraktijk

Wat geldt bij logistiek en ziekenhuisgebruik?

Injectievormen volgen specifieke opslag- en verdunningsinstructies van de fabrikant en moeten steriel worden behandeld.

In ziekenhuissetting: bewaar ampullen apart en volg lokale ziekenhuisapotheekprotocollen voor toediening.

Bij temperaturen buiten aanbevolen bereik: niet gebruiken en contact opnemen met leverancier.

Richtlijnen Voor Correct Gebruik

Praktische Adviezen Voor Huisartsen

Welke stappen maakt een huisarts bij inzet van Stemetil?

Start met de laagste effectieve dosis en plan een korte behandelduur bij misselijkheid.

Screen op contra‑indicaties zoals Parkinson, QT‑risico en epilepsie voordat u voorschrijft.

Plan follow-up binnen 48–72 uur om te controleren op EPS en orthostatische hypotensie.

Counselingpunten Voor Patiënten

Wat moet de patiënt echt weten bij uitgifte in de apotheek?

Geef duidelijke instructies over dosering en waarschuwingen voor sedatie en alcoholgebruik.

Leg uit wat te doen bij acute dystonie (direct huisarts of SEH contacteren) en adviseer over autorijden.

Documenteer voortgang in het EPD en verwijs naar specialist bij langdurig gebruik.

Bezorging Door Heel Nederland

Slotadvies Voor Praktijkvoering

Wat is de kernboodschap voor huisartsen en apothekers?

Stemetil (prochlorperazine) is een effectief en goedkoop anti‑emeticum met snelle werking bij IM/IV‑toediening en brede generieke beschikbaarheid.

Risico’s zoals sedatie, extrapyramidale symptomen en hypotensie vereisen zorgvuldige selectie van patiënten, vooral ouderen en mensen met polyfarmacie.

Gebruik de laagst effectieve dosis voor de kortst mogelijke tijd en plan follow-up binnen 48–72 uur.

Meld verdachte bijwerkingen bij Lareb en overleg bij complexe interacties met de ziekenhuisapotheek of een medisch specialist.