Basisinformatie Over Phenergan

• INN (Internationale Niet-Handelsnaam): Promethazine hydrochloride
• Merknamen Beschikbaar In Nederland: niet gespecificeerd
• ATC-Code: R06AD02
• Vorm En Doseringen: Tabletten 10 mg en 25 mg; Elixir 1 mg/mL (100 mL); Suppo’s (niet in alle landen beschikbaar)
• Fabrikanten In Nederland: niet gespecificeerd
• Registratiestatus In Nederland: niet gespecificeerd
• OTC / Rx Classificatie: Receptplichtig in de meeste landen

Belangrijkste Bevindingen Uit Recente Onderzoeken

Belangrijkste Studies Uit 2022–2026 (Nederlandse En Europese Context)

Veel voorschrijvings- en veiligheidsanalyses in Europa (2022–2026) richtten zich op twee terugkerende zorgen: gebruik bij jonge kinderen en sedatie/respiratoire risico’s bij kwetsbare groepen.

Observatiestudies en farmacovigilantie-analyses bevestigen signalen dat promethazine ernstige respiratoire bijwerkingen kan veroorzaken bij kinderen onder 2 jaar.

Europese meldingen via nationale PV-systemen leidden tot herhaalde waarschuwingen en aangescherpte adviesteksten in meerdere landen.

Huisartsenonderzoeken tonen dat promethazine nog steeds effectief wordt gebruikt voor reisziekte en kortdurend nachtgebruik, maar dat huisartsen vaker kiezen voor alternatieven.

Belangrijkste Resultaten

Promethazine blijft effectief bij misselijkheid, reisziekte en als sedativum voor korte periodes.

Formuleringen die het meest worden voorgeschreven zijn tabletten 10 mg en 25 mg en elixir 1 mg/mL.

Trendanalyses tonen een lichte afname in eerstelijnsvoorschriften, mede door bewustzijn van NHG-richtlijnen en beschikbaarheid van non‑sederende antihistaminica.

Veiligheidsbevindingen (Gegevens Van Lareb)

Lareb-meldingen benadrukken sedatie, duizeligheid en anticholinerge effecten als de meest gemelde klachten.

Ernstige meldingen omvatten respiratoire depressie, vooral bij kinderen onder 2 jaar en bij combinaties met andere CNS-depressiva.

Aanbeveling voor de praktijk is actief monitoren van PV-updates via CBG en Lareb en het toepassen van NHG-richtlijnen bij voorschrijven.

Klinisch Werkingsmechanisme

Eenvoudige Uitleg

Promethazine is een eerstegeneratie antihistaminicum dat H1-receptoren blokkeert en sterke sedatie geeft.

Het werkt tegen jeuk en allergische klachten en onderdrukt misselijkheid door centrale H1- en anti‑emetische effecten.

Door zijn sedatieve eigenschappen wordt het in de praktijk soms gebruikt voor premedicatie en reisziektepreventie.

Wetenschappelijke Toelichting

Promethazine is een fenothiazine-afgeleide met affiniteit voor H1-receptoren en antagonisme op muscarine-, serotonine- en adrenerge receptoren.

Dit brede receptorprofiel verklaart therapeutische effecten en bijwerkingen zoals droge mond, mydriasis en orthostatische hypotensie.

Farmacokinetisch zorgt orale toediening (tabletten of elixir) voor snelle absorptie en levermetabolisme.

Bij leverinsufficiëntie is voorzichtigheid geboden vanwege hogere blootstelling en langere halfwaardetijd.

Combinatie met andere sedativa vergroot het risico op centrale depressie en respiratoire problemen.

Toepassingsgebied Van Goedgekeurd En Off-Label Gebruik

Goedgekeurde Toepassingen In Nederland (CBG)

Promethazine (Phenergan) wordt ingezet bij allergische reacties, reisziekte, misselijkheid/braken en als sedativum/premedicatie volgens productinformatie.

In veel landen staat het op recept; NHG adviseert terughoudend gebruik waar alternatieven beschikbaar zijn.

Voor kinderen gelden strikte leeftijdsadviezen: absoluut vermijden onder 2 jaar; voor 2–6 jaar streng wegen van risico en voordeel.

Belangrijke Trends In Off-Label Gebruik Binnen De Huisartsenpraktijk

Off‑label komt promethazine voor bij kortdurende slaapklachten en als aanvullend middel in palliatieve zorg.

Bij therapieresistente misselijkheid, bijvoorbeeld chemotherapie-gerelateerd, schrijven sommige specialisten het off‑label voor als adjuvans.

Huisartsen rapporteren dat zij vaak lagere doseringen kiezen en de indicatie en duur goed documenteren in het EPD.

Doseringsstrategie

Algemene Dosering (Volgens De NHG-Richtlijnen)

Gebruik altijd de laagste effectieve dosis voor de kortst mogelijke duur.

Volwassen dosering volgens productinformatie: tabletten 10–25 mg; elixir 1 mg/mL.

Bij allergie is 10–25 mg ’s nachts of 10 mg 2–3×/dag gangbaar.

Dosering Per Aandoening

Reisziekte: 25 mg één of twee uur vóór vertrek of de nacht ervoor.

Misselijkheid/overgeven: 25–50 mg, herhaalbaar na 4–6 uur indien nodig en onder supervisie.

Sedatie/premedicatie: 25–50 mg éénmalig, afhankelijk van klinische situatie.

Pediatrie: niet gebruiken bij kinderen <2 jaar; voor 2–6 jaar gewichtsgedoseerd en kortdurend (bijv. 5–15 mg nachtelijk of 12,5–25 mg vóór reis).

Ouderen: begin lager en ga voorzichtig te werk vanwege risico op delirium, vallen en orthostase.

Praktische Dosisaanpassing

• Lever- of nierfunctiestoornis: overweeg dosisverlaging en langere intervallen.
• Gelijktijdige sedativa: verlaag dosis of vermijd combinatie; plan monitoring.

Veiligheidsprotocollen

Contra-Indicaties

Absolute contra‑indicaties zijn hypersensitiviteit voor promethazine of fenothiazinen, kinderen <2 jaar en ernstige CNS/respiratoire depressie.

Relatieve contra‑indicaties zijn ouderdom, lever- of nierinsufficiëntie, epilepsie, smalle hoek glaucoom en prostaathypertrofie.

Gebruik met voorzichtigheid bij patiënten met hart‑ en vaatziekten en bij combinaties die QT‑interval kunnen verlengen.

Bijwerkingen (Volgens De Monitoring Van Lareb)

Meest gemelde bijwerkingen zijn sedatie, slaperigheid, duizeligheid en droge mond.

Andere vaak gemelde klachten zijn wazig zien, obstipatie en milde hypotensie.

Zeldzaam maar ernstig: respiratoire depressie (vooral bij jonge kinderen of overdosis), exstrapiramidale symptomen en mogelijke QT‑verlenging bij interacties.

Veiligheidsprotocol in de huisartsenpraktijk moet medicatieoverzichtscontrole, waarschuwing voor rijden/alcohol en vaste follow-up omvatten.

Meld verdachte bijwerkingen actief aan Lareb en documenteer signalen in het EPD.

Overzicht Van Interacties

Interacties Met Voeding

Alcohol versterkt CNS-depressie en moet worden afgeraden tijdens gebruik.

Grapefruit ondermijnt leverenzymen bij sommige middelen en is een reden tot voorzichtigheid bij middelen die veel via de lever gemetaboliseerd worden.

Geneesmiddelcombinaties Die Vermeden Moeten Worden

Vermijd of monitor strikt bij combinatie met opioïden, benzodiazepinen en andere sedativa vanwege verhoogd respiratoir risico.

MAO-remmers kunnen anticholinerge en cardiovasculaire effecten versterken en zijn contra‑indicatie of vereisen strikte monitoring.

Antipsychotica en anti‑arrhythmica kunnen het QT-interval verlengen; controleer ECG bij relevante risicofactoren.

Krachtige CYP3A4- of CYP2D6-remmers kunnen plasmaconcentraties verhogen en bijwerkingen versterken.

Praktische Checklist Voor De Huisarts

• Controleer EPD op opioïden, benzodiazepinen en antipsychotica.
• Overweeg niet-sederende antihistaminica als alternatief bij polyfarmacie.
• Documenteer een monitoringplan voor vitale functies en valrisico bij ouderen.

Analyse Van Patiëntervaringen

Gegevens Uit Enquêtes (Consumentenbond)

Consumentenbond-enquêtes tonen dat veel gebruikers kortdurende verlichting van misselijkheid en betere slaap melden.

Er is ook duidelijke ontevredenheid over bijwerkingen zoals dagvermoeidheid en concentratieverlies.

Prijsbewustzijn komt terug in reacties; veel consumenten zoeken naar generieke of alternatieve opties.

Trends Op Thuisarts.nl

Op Thuisarts.nl en in consulten waarschuwen huisartsen expliciet voor sedatie en rijvaardigheid na inname.

Ouders vinden op Thuisarts.nl praktische doseringsadviezen en waarschuwingen over leeftijdsgrenzen.

Huisartsen ervaren dat goed geïnformeerde patiënten minder bijwerkingen melden en therapietrouw verbetert bij duidelijke counselingsadviezen.

Beschikbaarheid En Prijsontwikkeling

Apotheek.nl En Apotheekketens

Phenergan (promethazine) is in Nederland doorgaans receptplichtig.

Tabletten 10/25 mg en elixir 1 mg/mL zijn de meest voorkomende formuleringen in internationale distributie.

Apotheek.nl biedt actuele voorraadinformatie; vergelijkbare niet-sederende antihistaminica zijn vaak OTC verkrijgbaar bij ketens.

In onze online apotheek is phenergan beschikbaar zonder recept, met discrete levering in Nederland binnen 5–14 dagen.

Vergoeding Via De Zorgverzekering

Promethazine valt meestal niet structureel onder het basispakket voor veel indicaties.

Vergoeding kan afhankelijk zijn van medische noodzaak en aanvullende polissen; controleer polisinformatie bij de verzekeraar.

Adviseer patiënten prijschecks via Apotheek.nl en verwijs naar generieke opties wanneer mogelijk.

Alternatieve Behandelingsmogelijkheden

Vergelijkingstabel

Voor- En Nadelen

Promethazine is sterk en veelzijdig, maar het veiligheidsprofiel beperkt het gebruik bij kinderen en kwetsbare ouderen.

Niet-sederende antihistaminica hebben minder bijwerkingen bij chronisch gebruik, maar missen anti-emetische sterkte.

Keuze van alternatief moet altijd volgens NHG-richtlijnen en patiëntspecifieke risicofactoren plaatsvinden.

Regelgevende Status

Goedkeuring Door Het CBG

In Nederland houdt het CBG toezicht op registratie en farmacovigilantie van geneesmiddelen.

CBG-publicaties en markttoezicht communiceren waarschuwingen zoals het verbod of de sterke beperking bij kinderen onder 2 jaar.

Europees Kader Van De EMA

EMA en nationale PV-systemen coördineren veiligheidsreviews en signaaldetectie via EudraVigilance.

Signalen in het Europese netwerk kunnen leiden tot aanpassingen in RMP, productinformatie en nationale advisering.

Prescribers dienen CBG- en EMA-updates te volgen en bijwerkingen te melden aan Lareb.

Veelgestelde Vragen

Is Phenergan Veilig Voor Kinderen?

Gebruik is absoluut contra‑geïndiceerd bij kinderen onder 2 jaar vanwege risico op fatale respiratoire depressie.

Voor kinderen van 2 jaar en ouder geldt alleen gebruik onder strikt medisch toezicht met gewichtsgedoseerde schema’s.

Huisartsen volgen NHG-richtlijnen en dienen bijwerkingen te melden aan Lareb.

Mag Ik Autorijden Na Inname?

Promethazine veroorzaakt sedatie en vermindert reactietijd; patiënten moeten niet rijden of machines bedienen tot effecten bekend zijn.

Combinatie met alcohol of andere sedativa verergert het effect en maakt rijden absoluut onveilig.

Andere veelvoorkomende vragen betreffen vergoeding en verkrijgbaarheid: meestal op recept, controleer Apotheek.nl en verzekeringspolis voor vergoeding.

Visuele Gids

Identificatie Van Formuleringen

Tabletten worden vaak in blisterverpakkingen geleverd in 10 mg en 25 mg; elixir komt in 100 mL flessen van 1 mg/mL.

Internationale merknamen zijn onder andere Phenergan, Avomine en Lergigan; lokale verpakking en bijsluiter kunnen verschillen.

Pictogrammen En Waarschuwingen Voor Patiënten

Aanbevolen iconen in uitgifte-informatie: sedatie, geen alcohol, niet rijden en waarschuwing voor gebruik bij jonge kinderen.

Een visuele flyer met afbeelding van tablet- en elixirverpakking, dosisinstructie en rode-warn-iconen verhoogt naleving en veiligheid.

Aanbeveling Voor Praktijk

Verstrek een visuele flyer bij aflevering en documenteer het afleveradvies in het EPD.

Verwijs naar Thuisarts.nl en de bijsluiter voor aanvullende patiëntvriendelijke informatie.

Bewaring En Transport

Product-Specifieke Opslag

Bewaar beneden 30°C, uit direct zonlicht en in de originele verpakking.

Sluit elixir goed af en houd het buiten bereik van kinderen.

Richtlijnen Voor Openbare En Ambulante Zorg

Transporteer per standaard farmaceutische condities met stabiele temperatuur en beveiligde verpakking.

Voor ambulante zorg is voorraadbeheer en batchtracking essentieel bij safety-signalen.

Praktische Checklist Voor Apotheek En Huisarts

• Controleer houdbaarheidsdatum en batchnummer bij aflevering.
• Informeer patiënten over thuisopslag en risico’s van verkeerde bewaring.

Richtlijnen Voor Correct Gebruik

Counseling Door De Huisarts/Apotheker

Geef duidelijke uitleg over indicatie, dosering (tabletten 10/25 mg, elixir 1 mg/mL) en timing, bijvoorbeeld 1–2 uur voor reis bij reisziekte.

Waarschuw voor sedatie, anticholinerge bijwerkingen en ouder-specifieke waarschuwingen.

Bespreek interacties zoals alcohol en opioïden en adviseer over rij‑ en werkbeperkingen.

Follow-Up En Meldingsplicht

Plan een telefonische check binnen 48–72 uur na start bij ouderen, kinderen en patiënten met polyfarmacie.

Meld ongewone of ernstige bijwerkingen aan Lareb en documenteer besluiten en monitoring in het EPD.

Gedeelde besluitvorming én schriftelijke instructies verhogen veiligheid en voldoen aan E‑E‑A‑T-verwachtingen.

Delivery Across Netherlands

Slotboodschappen Voor De Huisarts En Patiënt

Gebruik promethazine doelgericht en alleen wanneer voordelen opwegen tegen risico’s, vooral bij kinderen en ouderen.

Controleer altijd het volledige medicatieoverzicht voor interacties met opioïden, benzodiazepinen en CYP-remmers.

Documenteer indicatie en duur in het EPD en plan een korte follow-up bij kwetsbare patiënten.

Raadpleeg nationale PV-bronnen en regulatorische updates; het ANMDMR-portaal is een voorbeeld van Europese registratie-informatie: ANMDMR portal.

Bij twijfel over veiligheid of vergoeding: overleg met de apotheek of specialist en verwijs naar Thuisarts.nl voor patiëntvriendelijke uitleg.